00 Studium.htm

STUDIUM HISTORYCZNO URBANISTYCZNE zostało opracowane na zlecenie Urzędu Miejskiego w Nowogardzie.

Opracowała je mgr Kazimiera Kalita Skwirzyńska

WSTĘP

Nowogard leżący 60 km na północny wschód od Szczecina, jest miastem średniej wielkości, położonym na równinnym terenie nad Jeziorem Nowogardzkim, przy trasie prowadzącej ze Szczecina do Gdańska. Miasto składa się z trzech części; dawnej starówki rozlokowanej na wschodnim krańcu jeziora, części południowej usytuowanej w okolicy dworca kolejowego i dróg prowadzących do Goleniowa, Stargardu i Dobrej Nowogardzkiej oraz z części północnej rozlokowanej wzdłuż drogi prowadzącej do Gryfic, Golczewa i na północnym brzegu jeziora. W tej ostatniej części miasta , na północny wschód od starówki znajduje się jeszcze jeden, najstarszy człon osadniczy Nowogardu, to jest zespół więzienny usytuowany na terenie dawnego słowiańskiego grodu i średniowiecznego zamku.

Stan zachowania tak złożonej tkanki miasta jest zróżnicowany. Pomimo bardzo szacownej metryki, liczącej przeszło 700 lat istnienia, w swojej strukturze urbanistyczno budowlanej Nowogard jawi się jako aglomeracja ukształtowana niemal w całości w okresie mijającego XX wieku. Środkowa jego część akcentowana wysokim budownictwem blokowym, powstałym w ramach odbudowy ze zniszczeń wojennych po 1945 roku, jest trudna do rozpoznania jako historyczne centrum ziemi i dawnego powiatu nowogardzkiego. O starej metryce świadczą tylko mury średniowiecznej fary i niewielkie fragmenty murów obronnych.

Przekształceniu uległy również tereny bezpośrednio przyległe do Starego Miasta i dawny zespół zamkowy a więc obszary zasiedlone najwcześniej.

W stanie najmniej zmienionym pozostały partie miasta poza obrębem dawnej starówki. Zachowana tu historyczna zabudowa użyteczności publicznej, mieszkaniowej i przemysłowej charakteryzuje się cechami typowymi dla urbanistyki i budownictwa przełomu XIX / XX wieku i okresu międzywojennego. Zabudowa ta przez długi okres nie była doceniana, lecz obecnie dostrzegana jako świadectwo ciągłości rozwoju miasta oraz trendów i tendencji stylowych charakterystycznych dla swoich czasów, traktowana jest jako wartość kulturowa niemniej ważna jak zasoby z dawniejszych wieków.

Celem niniejszego studium będzie przedstawienie zarysu historii całego miasta i jego rozwoju urbanistycznego oraz pełne rozpoznanie wartości kulturowych, które zasługują na ochronę i zachowanie dla przyszłych pokoleń. W oparciu o przeprowadzoną analizę historycznych planów i zabudowy miasta przedstawione zostaną wnioski i zalecenia konserwatorskie, które mogą być pomocne w opracowywanym aktualnie planie zagospodarowania przestrzennego Nowogardu*.

W tym miejscu składam serdeczne podziękowania

Pani inż. mgr arch. Elżbiecie Szpilkowskiej

pełniącej funkcje architekta miejskiego w Nowogardzie za życzliwość i dużą pomoc w udostępnieniu materiałów, które były bardzo pomocne w opracowaniu studium.

Strona główna